	یادداشت ورزشی
	مقاله علمی
	مصاحبه و خبر
	دیدگاه
	عکس روز
	آرشیو تصاویر
	زندگی نامه
	کتاب
	سایت های مرتبط

در این سایت دیدگاهها، مقالات، و يادداشت هايي در باره مسايل و موضوعات فرهنگی و ورزشي ارايه مي شود.

100سال فوتبال در ايران

تاريخچه فوتبال ايران

نخستين ايراني که در يک تيم فوتبال به طور رسمي بازي کرد , کريم زندي بود که در سال‌هاي1287 تا 1297 هجري خورشيدي در بين انگليسي‌ها و در تيم‌هايي که آنها در ايران ترتيب داده بودند، بازي کرد.

براي نخستين بار يک انجمن با نام انجمن ترقي و ترويج فوتبال در سال 1300 در تهران تشکيل شد. در راستاي اين فعاليت‌ها براي اولين بار مدرسه آمريکايي يا دبيرستان البرز فعلي آموزش فوتبال را به صورت رسمي آغاز کرد.

در سال 1308 اولين مسابقه رسمي در ايران با تيم بادکوبه شوروي برگزار شد. در سال‌هاي 1312 و 1313 تغييرات زيادي در فوتبال و ورزش ايران حاصل شد و انجمن ملي تربيت بدني و پيش آهنگي تاسيس شد تا اينکه در سال 1314و 1315به ترتيب تعداد 152 و367 تيم در ايران موجود بود. در سال 1316 حسين صدقياني پس از بازگشت از اروپا مسئول گسترش فوتبال در ايران شد.

در سال‌هاي1317 و1318 تيم ملي فوتبال ايران تشکيل شد و براي نخستين مسابقه با افغانستان ديدار کرد. ورزشگاه امجديه در اين سال تاسيس شد.

در سال1325 فدراسيون فوتبال ايران تاسيس و يکسال بعد به عضويت «فيفا» پذيرفته شد.

اولين رئيس فدراسيون فوتبـال ايران علي کني نام داشت.

تا دهه 50 خورشيدي تحولات زيادي در فوتبال ايران رخ داد. در اين دهه نخستين جام باشگاه‌هاي ايـــران با نــام جام تخت جمشيد برگزار شد . تيم ملي ايران براي نخستين بار در سال 1357 به جــام جهاني راه يافت و در همان سال‌ها در اوج فوتبال آسيا قرار گرفت.

يگانه پيروزي ايران در رقابتهاي جام جهاني به جام جهاني1998 فرانسه باز مي‌گردد که توانست با نتيجه 2 بر يک تيم آمريکا را شکست دهد.

فوتبال باشگاهي

استقلال و پرسپوليس دو باشگاه شهر تهران، قطب‌هاي اصلي فوتبال ايران هستند. سالهاست که اين دو باشگاه، قدرت‌هاي ممتاز فوتبال ايران بوده‌اند و حتي اهالي شهرهاي ديگر ايران هم از هواداران اين دو تيم هستند. از زمان آغاز ليگ برتر و با قهرماني تيم‌هايي چون سپاهان اصفهان، سايپا کرج، فولاد خوزستان و پاس تهران اين رويکرد تا حدودي تغيير کرده‌است. تعداد تماشاگران ديدارهاي ليگ برتر اختلاف زيادي دارد. برخي بازي‌ها کمتر از500 نفر تماشاگر را به خود جذب مي‌کنند، در حالي که شهرآورد تهران بيش از 100 هزار نفر تماشاگر دارد.

باشگاه‌هاي ايراني در مسابقات بين‌المللي

باشگاه‌هاي ايراني تا کنون 3 بار در جام باشگاه‌هاي آسيا به قهرماني رسيده‌اند. استقلال تهران دو بار در سال‌هاي 1349 و 1370، و پاس تهران يک بار در سال 1372 به قهرماني در اين بازي‌ها دست يافته‌اند. استقلال با دو قهرماني و دو نايب‌قهرماني به همراه الهلال عربستان پرافتخارترين باشگاهي اين رقابت‌ها است. پرسپوليس هم يک‌بار در سال 1371 در جام برندگان جام آسيا به قهرماني رسيده‌است. سپــاهان اصفهان با نايب قهرماني در جــام قهرمــانان باشگاه‌هاي آسيا سال 1386، به عنوان نخستين تيم ايراني به جام باشگاه‌هاي جهان 2007 راه پيدا کرد.

شهرآورد تهران (يا شهرآورد سرخابي) نامِ داده‌شده به شهرآورد فوتبال بين دو باشگاه تهراني استقلال و پرسپوليس است. اين بازي در تير 1387 توسط مجله «ورلدساکر » به عنوان مهمترين شهرآورد آسيا و بيست‌ و دومين شهرآورد بزرگ جهان اعلام شد. وبگاه «گل دات کام» نيز اين شهرآورد را بزرگترين شهرآورد جهان مي‌داند.

دو تيم استقلال و پرسپوليس تاکنون 68 بار با يکديگر روبرو شده‌اند که حاصل آن، 20 برد براي استقلال،17 برد براي پرسپوليس و 30 تساوي بوده‌است. اولين بازي دو تيم در16 فروردين سال 1347 بوده‌است که با نتيجه مساوي بدون گل خاتمه يافت.

تيم ايران يکي از قدرتمندترين تيم‌هاي آسيايي به شمار مي‌رود که تاکنون سه بار قهرمان جام ملت‌هاي آسيا در سال‌هاي 1968، 1972 و 1976 شده‌است و نيز طي سال‌هاي 1978،1998 و 2006 موفق شده است3 بار در جام جهاني حضور يابد.

نخستين بازي رسمي تيم ملي فوتبال ايران به تاريخ 4شهريور سال1320 خورشيدي برمي‌گردد. در اين تاريخ ايران برابر تيم افغانستان به ميدان رفت. اين بازي که خارج از خانه و در کشور افغانستان برگزار شد 0 - 0 مساوي به پايان رسيد. در دو دهه بعد اتفاق خاصي در فوتبال ايران رخ نداد، اما در دهه 60و 70 ميلادي ايران توانست به عنوان يکي از قدرتمندترين تيم‌هاي آسيايي جايگاه ثابتي براي خود دست و پا کند. طي آن سال‌ها ايران موفق شد سه بار پياپي در 1968، 1972 و 1976 به مقام قهرماني دست يابد. ايران هرگز نتوانست بار ديگر به چنين عنواني دست يابد اما موفق شد چهار بار به مقام سوم اين مسابقات برسد. تيم ملي همچنين چهار بار مقام قهرماني بازي‌هاي آسيايي را طي سال‌هاي 1974، 1990، 1998 و 2002 به دست آورده است.

پس از مدتي رکود فوتبال ايران در دهه 90 ميلادي از نو متولد شد. اگر چه ايران نتوانست در دو جام جهاني 90 و94 شرکت کند، با پيدايش پديده‌هايي نظير علي دائي، خداداد عزيزي، کريم باقري و در سال‌هاي آخر اين دهه مهدي مهدوي‌کيا، فوتبال ايران جاني تازه گرفت. در سال‌هاي پاياني اين دهه ايران موفق شد دومين حضور خود را در جام جهاني تجربه کند.

جام جهاني 1978 آرژانتين

تيم ملي فوتبال ايران در تاريخ 25 نوامبر سال 1977 موفق شد استراليا را با نتيجه 1 - 0 در حضور 90000 هوادار در تهران شکست دهد و به جام جهاني 1978 آرژانتين راه يابد. اين نخستين حضور ايران در يک جام جهاني بود. ايران بازي نخست خود را در مقابل هلند با نتيجه 3 - 0 واگذار کرد، اما در بازي دوم خود برابر اسکاتلند شگفتي آفريد و با گل دانائي‌فرد به نتيجه تساوي 1 - 1 دست يافت. گل اسکاتلند در اين بازي نيز از روي اشتباه مدافع ايراني آندرانيک اسکندريان ثبت شد. بازيکنان ايراني بازي سوم خود را به رغم نمايش خوبي که ارائه دادند با نتيجه سنگين 4 - 1 به پرو واگذار كردند. يگانه گل ايران را حسن روشن به ثمر رساند.

جام جهاني 1998 فرانسه

در نوامبر1997 ميلادي، ايران در شرايطي دشوار براي حضور در جام جهاني 1998 به ديدار استراليا رفت. هر دو بازي با نتيجه تساوي پايان گرفت، اما ايران به لطف قانون گل‌زده در خانة حريف توانست به جام جهاني راه يابد. بازي برگشت ايران در مقابل استراليا تا دقايق پاياني 2-0 به سود ميزبان بود، اما دو گل کريم باقري و خداداد عزيزي نتيجه را به نفع ايران رقم زد. هواداران فوتبال در ايران از آن بازي با عنوان حماسه ملبورن ياد مي‌کنند. در اين تورنمنت ايران به همراه آلمان، يوگسلاوي و آمريکا در يک گروه قرار گرفت. ايران در بازي اول در مقابل يوگسلاوي با نتيجه 1-0 نتيجه را واگذار کرد. ايران در اين بازي نمايش خوبي ارائه کرد و يوگسلاوي فقط از روي ضربه آزاد ميهائيلوويچ که درون دروازه نکيسا دروازه‌بان دوم ايران جاي داد، توانست برتري را از آن خود کند.

ايران توانست نخستين پيروزي خود در مسابقات جام جهاني را برابر آمريکا به دست آورد. اين بازي که به دليل مواضع سياسي دو کشور شرايطي ويژه داشت با نتيجه 2-1 به سود ايران پايان يافت. گل‌هاي ايران را استيلي و مهدوي‌کيا به ثمر رساندند. گلي که استيلي با ضربه سر درون دروازه آمريکا قرار داد، بعدها گل قرن ناميده شد. بازي ايران و آلمان در شهر مون‌پليه برگزار شد و با نتيجه 2-0 سود آلمان خاتمه يافت. گل‌هاي آلمان را بيرهوف در دقيقه 50 کلينزمن در دقيقه 58 به ثمر رساندند.

جام جهاني2006 آلمان

ايران در جام جهاني آلمان به همراه پرتقال، آنگولا و مکزيک در گروه D اين رقابت‌ها قرار گرفت. ايران پيش از ورود به آلمان نتوانست بازي‌هاي تدارکاتي مناسبي برگزار کند. چنددستگي در ميان بازيکنان نيز به ضعف‌هاي فني تيم ايران اضافه شد و ايران نتوانست نتايج خوبي در اين مسابقات کسب کند.

ايران بازي نخست را 21 خرداد (11 ژوئن) در ورزشگاه نورنبرگ در حضور41000 تماشاگر و برابر مکزيک برگزار کرد. ايران در نيمه اول بازي خوبي به نمايش گذاشت. نيمه دوم مکزيک سه تعويض انجام داد، و ايران ديگر نتوانست کاري از پيش ببرد. در پايان ايران با نتيجه 3-1 بازي را واگذار کرد. تک گل ايران را گل‌محمدي به ثمر رساند. در بازي دوم برابر پرتقال نيز ايران در نيمه نخست خوب ظاهر شد، اما در نيمه دوم باز هم نمايش ضعيفي ارائه داد و در پايان با نتيجه 2-0 اين بازي را نيز باخت.

بازي با پرتغال در فرانکفورت روز 27خرداد و در حضور48000 تماشاگر برگزار شد. بازي سوم ايران روز 31خرداد در لايپزيک در حضور 38000 تماشاگر مقابل آنگولا انجام شد. در اين بازي نيز ايران مقابل حريفي که نخستين حضور خود را در جام جهاني تجربه مي‌کرد با نتيجه 1-1 متوقف شد. يگانه گل ايران را سهراب بختياري‌زاده به ثمر رساند. با اين تساوي ايران فقط يک امتياز کسب کرد و از راهيابي به دور بعد بازماند.

جام ملت‌هاي آسيا 1968

ايران در سه دوره نخست جام ‌ملت‌هاي آسيا (1956، 1960 و 1964) غايب بود. اما در جام ملت‌هاي آسيا 1968 نخستين حضور خود را تجربه کرد و البته ميزباني بازي‌ها را نيز بر عهده گرفت. همــه بازي‌ها در ورزشگاه امجديه برگزار شد. ايــران در اين دوره که دوره چهارم جام بود به همراه چهار تيم ديگر رقابت مي‌کرد: اسرائيل، برمه، تايوان، هنگ‌کنگ.

ايران با ترکيبي از جوانان جوياي نام و برخي ستارگان قديمي با مربي‌گري محمود بياتي به اين مسابقات پا گذاشته بود.

در بازي نخست به تاريخ 20ارديبهشت سال 1347 خورشيدي برابر هنگ‌کنگ، ايران با نتيجه 2-0 و گل‌هاي همايون بهزادي و علي جباري به پيروزي رسيد. 20هزار تماشاگر از اين بازي ديدن کردند.

سه روز بعد ايران به مصاف تايوان رفت و اين تيم را با حساب 4-0 در حضور 30هزار تماشاگر شکست داد، گل‌هاي ايران را همايون بهزادي، حسين کلاني، اکبر افتخاري و حسين فرزامي به ثمر رساندند.

26 ارديبهشت ايران با برمه ديدار کرد و توانست اين بازي را هم با نتيجه 3-1 و گل‌هاي حسين کلاني، اکبر افتخاري و همايون بهزادي در حضور 30هزار تماشاگر شکست دهد. ايران بازي پاياني را در 29 ارديبهشت و مقابل اسرائيل برگزار کرد. اين بازي در حضور 30هزار تماشاگر برگزار شد و ايران توانست با گل‌هاي بهزادي و قليچ‌خاني پيروز و فاتح جام شود.

بدين ترتيب ايران در همه بازي‌هاي خود پيروز شد. پس از اين قهرماني تهران غرق در شادي شد و براي نخستين بار فوتبال مردم ايران را به خيابان‌ها کشاند.

جام ملت‌هاي آسيا 1972

در پنجمين دوره جام ملت‌ها ايران مدافع عنوان قهرماني بود. تيم‌هاي بيشتري در اين دوره شرکت کرده بودند و بنا بر اين دوره مقدماتي بازي‌ها نيز برگزار شد. رقابت‌هاي نهايي در کشور تايلند و شهر بانکوک برگزار ‌شد. تيم‌ها به دو گروه 4 تيمي تقسيم شدند.

ايران با مربي‌گري محمد رنجبر در اين رقابت‌ها حاضر شد و در بازي نخست که روز17 ارديبهشت سال1351 خورشيدي و در حضور 2000 تماشاگر برگزار شد به مصاف کامبوج رفت. اين بازي که در ورزشگاه ملي بانکوک انجام شد با دو گل حسين کلاني و صفر ايرانپاک و با نتيجه2-0به سود ايران خاتمه يافت.

روز 19 ارديبهشت ايران در حضور 5000 نفر به ديدار عراق رفت و اين بازي را نيز با هت‌تريک حسين کلاني با نتيجه 3-0 به سود خود پايان بخشيد. روز 23 ارديبهشت ايران به مصاف ميزبان بازي‌ها يعني تايلند رفت. اين بازي با استقبال تماشاگران تايلندي برگزار شد و حدود 20هزار نفر از اين بازي ديدن کردند.

ايران با دو پيروزي پيشين از گروه خود صعود کرده بود و اين بازي در حقيقت تشريفاتي محسوب مي‌شد، بازي زير باران شديد آغاز شد و تا دقيقه 80 با نتيجه 2-0 به سود ميزبان ادامه يافت.

در دقايق پاياني علي جباري موفق شد 3 بار پياپي دروازه تيم تايلندي را باز کند تا نتيجه 3-2 به سود ايران خاتمه يابد. روز 26ارديبهشت ايران بار ديگر براي انجام ديدار نيمه‌پاياني به مصاف کامبوج رفت و توانست اين بار هم با نتيجه 2-1 و گل‌هاي صفر ايرانپاک و پرويز قليچ‌خاني (پنالتي) به پيروزي دست يابد و راهي بازي فينال شود. بازي پاياني برابر کره جنوبي روز 29ارديبهشت سال1351خورشيدي در حضور 15هزار تماشاگر در ورزشگاه ملي بانکوک برگزار شد و در خاتمه با نتيجه 2-1 به سود ايران پايان يافت. گل‌هاي ايران را علي جباري و حسين کلاني (در وقت اضافي) به ثمر رساندند. اين بازي در تهران به صورت زنده از تلويزيون پخش شد.

جام ملت‌هاي آسيا 1976

ششمين دوره جام ملت‌هاي آسيا در سال 1976به ميزباني ايران برگزار شد.

شش تيم در دو گروه سه تيمي به مصاف هم رفتند. دو شهر تهران و تبريز ميزباني مسابقات را برعهده داشتند.

ايران در بازي پاياني کويت را با نتيجه 1 به 0 شکست داد و براي سومين بار توانست به مقام قهرماني دست پيدا کند.

از نکات جالب مسابقات بازي نيمه نهايي بين تيم کويت و عراق بود که بازيکنان دو تيم بعد از پايان بازي به زد و خورد پرداختند که به خونين‌ترين مسابقه تاريخ جام ملت هاي آسيا معروف شد.تيم ايران در اين دوره منصور رشيدي را درون دروازه داشت و با زدن 13 گل حتي يک گل دريافت نکرد.

در اين دوره از بازيها مربيگري تيم ملي فوتبال ايران را حشمت مهاجراني بر عهده داشت.